Landkaarten

Werkstukken en spreekbeurten

Ingewikkeld hoor, een bolle wereld op een platte kaart zetten. Weet jij wat de evenaar is?

Vroeger en nu

Voor de tijd van de ontdekkingsreizen ontstond een kaart voor een groot deel uit de fantasie van de maker. Tegenwoordig maken we heel precieze kaarten met behulp van vliegtuigen, radars en satellieten. 

Hoe worden landkaarten gemaakt?

Omdat de aarde bol is, kun je hem niet precies natekenen op een plat stuk papier. Daarom verdelen we de aardbol in stukken door lijnen die elkaar kruisen. Die lijnen vormen een rooster. De kaartenmakers projecteren het rooster op een plat vlak. De afmetingen en de vorm van de stukken land veranderen. Groenland is op een platte kaart veel groter dan op een bol. Maar de ligging van de landen ten opzichte van elkaar blijft hetzelfde. Deze manier werd in de zestiende eeuw bedacht door Mercator. Een kaart waarop de richting klopt was toen erg belangrijk voor de scheepvaart.

Breedtecirkels en lengtecirkels

De evenaar is een denkbeeldige lijn die de aarde verdeelt in het noordelijk halfrond en het zuidelijk halfrond. Evenwijdig hieraan zijn andere denkbeeldige lijnen getrokken. Dit zijn de breedtecirkels. Ze worden aangeduid met tien graden, twintig graden enzovoort. Van de Noordpool naar de Zuidpool lopen ook denkbeeldige lijnen. Dit zijn de lengtecirkels. De nulgradenlijn loopt over Engeland. Het gedeelte ten westen van deze lijn heet het westelijk halfrond. Het gedeelte ten oosten hiervan het oostelijk halfrond. Al deze lijnen zijn bedacht om te kunnen aangeven waar iets precies is op de aarde. Amsterdam ligt ongeveer op 5 graden oosterlengte en 52 graden noorderbreedte.

Kaartlezen

Een kaart heb je nodig als je de weg niet weet of als je wilt weten hoe een gebied eruitziet. Een plaatje van een kompasje geeft meestal aan hoe je de kaart voor je moet houden. Wat er op de kaart staat en wat voor tekens hiervoor gebruikt worden, zie je op de legenda. Een grote punt is bijvoorbeeld een belangrijke stad. Verschillende soorten wegen zijn door verschillende strepen aangegeven. Aan de kleuren kun je zien of een gebied bosachtig is of juist zanderig. Er zijn verschillende soorten kaarten die voor verschillende doelen gemaakt zijn. Op een wegenkaart staan de wegen heel duidelijk aangegeven en andere dingen veel minder.